Tel. +31 (0) 33 760 0270

Zwitserland ondergronds


Lees nu de nieuwe collumn van Renske Heddema

Elk land heeft zo zijn mythes. Soms zijn ze een béétje waar. Zoals die van het zogenaamde réduit in de Zwitserse Alpen. Hij is gebaseerd op de ondergrondse bunkers van het Zwitserse leger in de Tweede Wereldoorlog, maar is door de jaren heen uitgegroeid tot mythische proporties. 

Vanuit stellingen in de Alpen had het Zwitserse leger de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog in één klap kunnen verslaan, zo gaat het verhaal. Duizenden manschappen stonden ondergronds paraat. De Zwitserse regering had er een vergaderruimte en kon er, als nodig, weken achter elkaar bivakkeren. Vliegtuigen hadden bij een aanval met ronkende motoren klaargestaan in hun ondergrondse spelonken. De verborgen klep in de bergwand zou zich geopend hebben, en wég waren de bommenwerpers gevlogen, de vijand tegemoet. Maar gelukkig bleef een aanval uit, bij zoveel overmacht. Zwitserland kon neutraal blijven.

 

Zwitserland ondergronds

Hoewel de mythe allang weerlegd is, was er wel degelijk een netwerk van 250 kilometer oorlogsbunkers onder het hele land. Ze werden tijdens de koude oorlog zelfs uitgebreid. De meeste zijn vandaag verkocht aan marktpartijen, inclusief het ondergrondse regeringscentrum. Nu zijn het paddenstoelenkwekerijen, musea, disco’s of douanevrije opslagplaatsen. Er is zelfs een ondergronds hotel. Hotel La Claustra in het Gotthard gebergte bij Airolo is verbouwd tot een hypermodern hotel met 30 kamers, voor gasten zonder claustrofobie.  Je kunt het ook afhuren voor partijen.

Eigenlijk is er net zoveel ondergronds als bovengronds Zwitserland. In elke berg zitten wel tunnels, leidingen, schuilkelders en gangen. De dienst burgerbevolking houdt meer ruimte in schuilkelders beschikbaar dan Zwitserland inwoners heeft. In Luzern werd in 1970 de grootste schuilplaats voor burgers ter wereld gebouwd. 20.000 mensen konden er worden opgevangen bij een atoomaanval. In de ondergrondse stad was een controlekamer, een ziekenhuis, een radiostation en zelfs gevangeniscellen. Vandaag is de schuilkelder terug geschaald naar 2.000 plaatsen en openbaar toegankelijk.

Tot voor kort had elk Zwitsers woonhuis en flatgebouw een schuilkelder met een plaats voor iedere inwoner. Anders werd er geen bouwvergunning afgegeven.  Nu wordt er gekeken naar de schuilcapaciteit in de hele omgeving. Is die voldoende, dan mag de schuilkelder kleiner zijn. Ook zijn de voorschriften voor particuliere schuilkelders versoepeld. Je mag hem gebruiken als sauna, fietsenstalling of wijnkelder, als hij maar binnen 12 uur kan worden hersteld in zijn functie. Zo wint de praktijk het van de mythe. Al blijft de ondergrondse vesting Zwitserland tot de verbeelding spreken.

Door Renske Heddema

Renske Heddema is Zwitserland correspondent voor Nederlandse en Belgische media. Ze woont in Zürich en is daar covoorzitter van de Adviesraad van Buitenlanders. Ze schrijft regelmatig columns voor Schmidt Global.