Tel. +31 (0) 33 760 0270

De 2000 watt maatschappij


Renske Heddema


Het valt me steeds vaker op. In plaats van met ronkende motor te wachten bij een rood stoplicht, zetten automobilisten de motor uit, al is het nog zo kort. Het geeft een ongelofelijk gevoel van ontspanning. Het is stil als je oversteekt. Het verzoent je ogenblikkelijk met het stadsverkeer. Een halve minuut later optrekken is nog vroeg genoeg, moeten die autorijders denken. Ze voelen zich waarschijnlijk al schuldig genoeg dat ze überhaupt de auto nemen om de stad in te gaan. Elke seconde minder uitlaatgas is meegenomen bij het verminderen van uitstoot van Co2. Want een schone omgeving is de Zwitsers heel wat waard. Sterker nog: ik ken weinig landen waar de burgers zo milieubewust zijn als in Zwitserland.

De overheid helpt ze daar een handje bij. Zo heeft de stad Zürich het ideaal van de zogenaamde ‘2000 watt maatschappij ’gelanceerd. Bij de Technische Hogeschool ETH Zurich was in de jaren ‘90 van de vorige eeuw het idee ontwikkeld dat een mens zou moeten rondkomen met 2000 watt per dag. De eenheid van een watt geeft aan hoeveel energie we per dag per persoon gebruiken. Het gaat niet alleen om verkeersemissies, maar om de isolatie van onze huizen, hoeveel spullen we om ons heen verzamelen, hoe die worden gefabriceerd, om wat we eten, en waar dat voedsel vandaan komt. Op het moment gebruiken we in Europa gemiddeld 6000 watt, in de Verenigde Staten is dat maar liefst het dubbele. China komt niet verder dan 1500 watt, Bangladesh gebruikt 300 watt per persoon per dag, De energiebewuste Zwitsers zitten net onder het Europese gemiddelde met 5000 -6000 watt.

Het is dus een ambitieus plan van Zurich om dat energiegebruik met bijna tweederde terug te dringen, ook al hoeft dat doel pas in 2050 bereikt te zijn. Is dat haalbaar? En is daar draagvlak voor? Jazeker! Naar beproefd Zwitsers recept konden de inwoners van Zurich zich in 2008 per referendum uitspreken over dit ideaal van de gemeente. De belofte was dat je niks aan levenskwaliteit hoefde in te leveren, dus niet twee dikke truien over elkaar in je huis, en nooit meer een vliegvakantie was ook geen optie. Het voorstel kreeg 75 % bijval van de burgers.

De stad gaf zelf het goede voorbeeld. In de nieuwbouw werden ‘Minergie’ woningen de standaard. Die woningen zijn zodanig geïsoleerd dat ze met minimale energie verwarmd worden en zomers koel blijven. Wie in een nieuwe sociale huurwoning in Zurich komt, waant zich in een luxeappartement, compleet met koele loggia’s. Ook ontwikkelde de stad nieuwe woonvormen zoals ‘clusterwoningen’, waar mensen een één- of tweekamerwoning hebben die onderdeel is van een grotere woning die wordt gedeeld met een groep. Zo kom je gemiddeld met 35 vierkante meter per persoon uit, fors minder dan een zelfstandige woning. Het is niet ieders ‘ding’, maar er is bij jong en oud grote belangstelling voor. Het helpt dat woongroepen in Zwitserland bij volwassenen en ouderen veel gangbaarder zijn dan in Nederland. Bovendien worden de bewoners gepamperd met winkels en een bioscoop in huis, een prachtige binnentuin, logeerkamers voor gemeenschappelijk gebruik; zelfs een geïntegreerde tramhalte pal naast de voordeur. Het concept werd in nauwe samenspraak met de bewoners ontwikkeld.

Maar de burgers zelf moeten ook een bijdrage leveren, Wie in zo’n complex woont, verplicht zich zijn auto weg te doen. Parkeergelegenheid wordt bewust schaars gehouden, en zodra je een auto op je naam zet, wordt je de huur opgezegd.  In de gemeenschappelijke huiskamers zitten rookmelders zoals in hotels, die alarm slaan zodra je daar opsteekt. Al komen er beelden op van het voormalige Oostblok: ook dit is Zwitserland. En het geeft aan dat Zurich die 2000 watt maatschappij in 2050 best kan gaan halen.